Culturele competentie?

Recent publiceerde ‘the Journal of Family Therapy’ een artikel van Peter Rober en Lucia De Haene (2013). Beiden zijn familietherapeuten en gebonden aan KU Leuven. Het artikel stelt het culturele competentie referentiekader in vraag. Hun kritische analyse van het concept ‘tolerantie’ en ‘culturele competentie’ en het heersende denken over cultuur zijn interessant leesvoer. Het artikel zet aan tot nadenken, beschrijft enkele veelzeggende cases, maar geeft ook enkele adviezen. 

Het probleem met ‘tolerantie’

De auteurs starten hun betoog met een kritiek op het concept van tolerantie. Tolerantie is een absolute norm voor hulpverleners, maar de impliciete boodschap die uitgaat van de hulpverlener is problematisch. Volgens de auteurs luidt die boodschap als volgt:

“We accept that you remain connected with your cultural traditions, but we – enlightened as we are – understand the relativity of cultural beliefs and practices. So we are flexible and suspend our own cultural connectedness in order to be tolerant and respect you in your cultural traditions.” (p. 6)

“Become like me and I will respect your difference” (Badiou, 2001, p. 25)

Cultuur is niet allesverklarend

De auteurs dagen ons stereotiepe denken over cultuur ook uit. Typisch nemen we aan dat mensen van dezelfde cultuur dezelfde culturele praktijken uitoefenen en min of meer dezelfde waarden en normen delen. We zien personen uit andere culturen dan ook vaak als ‘vertegenwoordigers’ van hun cultuur. Volgens de auteurs is een dergelijke visie problematisch. Veel beter is het om personen te zien als individuen die actief een cultuur (re)produceren in hun pogingen om een goed leven te leiden.

“In dealing with the challenges they encounter they rely in part on what they have learnt in their life (in particular in their family, their culture) and they improvise to fill in the blanks, creatively engaging in and contesting their cultural backgrounds in producing personal, dynamic worldviews and meaning-making.” (p. 7)

Culturele competentie

Het idee van ‘culturele competentie’ stelt dat een hulpverlener zijn cultureel bewustzijn moet verhogen en cultureel sensitief moet zijn. Maar dit referentiekader creëert bepaalde spanningen in transcultureel werk:

–          Ten eerste, wordt het cultureel verschil gepsychologiseerd. Deze verschillen worden niet benoemd, maar getolereerd.

–          Ten tweede, wordt de hulpverlener verantwoordelijk gesteld. Je bent ofwel cultureel competent ofwel niet. De nadruk wordt op de cultuur van de patiënt gelegd. Maar een echte ontmoeting is enkel mogelijk als beide partijen zich binnen hun eigen ‘anders zijn’ kunnen situeren.

“The aim of the therapists’ reflexivity is not to maximize sameness through the relativizing of their own culture.” (p. 15)

“It is important to be present in the session as an ‘other’ to the family members.” (Bertrando, 2012)

–          Ten derde, wordt de nadruk te veel op verschillen gelegd en te weinig op universaliteiten.

“In difficult times, universalities transcend individuals in their particular situation: the veil is lifted and we are offered a glimpse of the other as the same, indifferent to differences (Badiou, 2003)”.

Het volledige artikel met mooie casusvoorbeelden vindt u hier.

Rober, P. & De Haene, L. (2013). Intercultural therapy and the limitations of a cultural competency framework: about cultural differences, universalities and the unresolvable tensions between them. Journal of Family Therapy. doi: 10.1111/1467-6427.12009

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuursensitieve Zorg. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s