Psychose in de Migratiecontext

Psychose heb je in alle culturen. Hoe ermee wordt omgegaan in de maatschappij of hoe het gepresenteerd wordt door de patiënt zelf, verandert volgens de context. In veel culturen krijgen de psychotici een heilige status. Ze worden het symbool van de brug tussen de bovenwereld en het wereldse. Zo krijgen de psychotici vaak de functie van genezer. In Westerse cultuur wordt psychose als een ziekte beschouwd en via medicatie en psychotherapie behandeld. Het schrikt de gewone mensen af. Ze worden vaak als ‘gevaarlijk’ gezien. Dit verschil kan één van de verklaringen zijn voor het feit dat het verloop van schizofrenie beter is in ontwikkelingslanden dan in ontwikkelde landen (IPSS, WHO).

In België komt psychose significant meer voor bij allochtonen dan bij autochtonen. Dit fenomeen is niet exclusief voor België en bestaat dus ook in andere Europese landen (Cantor-Graae & Selten 2005; Kirkbride ea 2012). De prevalentie is het hoogst bij migranten van buiten Europa. Nog interessanter is het feit dat psychose bijna dubbel zo vaak voorkomt bij de 2de generatie dan bij de 1ste generatie migranten.

Heel wat onderzoek zocht naar de redenen. ‘Migratie’ is de belangrijkste risico factor. (De tweede belangrijkste risico factor is ‘opgroeien in een grote stad’) (Selten & Cantor-Graae, 2005). De verklaring hiervoor wijst in de richting van discriminatie en maatschappelijke frustratie. Ervaringen met discriminatie en langdurige blootstelling aan vernedering kan de ontwikkeling van een paranoïde attributiepatroon bevorderen en zo ook de ontwikkeling van een psychose. Dit kan ook de verhoogde prevalentie bij de 2de generatie verklaren. Discriminatie kan een grotere impact hebben op iemand die hier geboren en getogen is, die meer verwacht erbij te horen dan iemand van de eerste generatie. Nog een onderdeel van migratie die een risicofactor vormt, is de psychische dynamiek van ‘splitsing’ (Ben Driss, R., 2014). Veel migranten beschikken over meerdere culturele repertoires; die van het land van oorsprong en die van het gastland. De meerderheid vindt een goed evenwicht tussen deze twee culturen. Ze bricoleren hun identiteit met verschillende eigenschappen en tradities van de twee culturen en gaan zo door het leven. Maar er is een minderheid die dit evenwicht niet vindt door zowel de interne als externe factoren. Voor deze groep komt de coherente identiteit niet op gang. Bv. een allochtone jongen leeft in de cultuur van het land van oorsprong thuis, krijgt een patriarchale opvoeding en daarmee veel macht als man. Buitenshuis leeft hij in een westerse cultuur en is zijn machtige positie verdwenen. Deze splitsing kan een bodem vormen voor de ontwikkeling van psychoses.

Wat de behandeling nog moeilijker maakt voor vele hulpverleners is de cultuurspecifieke inhoud van de wanen zoals djinns en bezetenheidsverhalen. Eerst en vooral moet men er rekening mee houden dat niet iedereen die over djinns of over bezetenheid spreekt een psychoticus is. Hulpverleners moeten durven vragen naar de individuele betekenis die de patiënt hecht aan de djinns. Voor een goede diagnostiek is het belangrijk om te weten of het djinnverhaal coherent is, vanwaar de stemmen komen, en of de tijd- en ruimtebesef nog intact is. Een eenzijdige biomedische en medicamenteuze behandeling faalt vaak bij deze groep. Bij een behandeling moeten deze culturele- en migratiefactoren in het oog gehouden worden.

Berna Kalkan & Redouane Ben Driss
Psychologen – CGG Brussel & Steunpunt Cultuursensitieve Zorg


Ben Driss, R. (December 27,2014). De kwestie van migratie en identiteit wordt steeds complexer. MO. http://www.mo.be/interview/de-kwestie-van-migratie-en-identiteit-wordt-steeds-complexer-redouane-ben-driss
Cantor-Graae,E. & Selten,JP (2005). Schizophrenia and migration: a meta-analysis and review. AM J Psychiatry. 162(1),12-24.
Kirkbride, J.B., Errazuriz, A., Croudace, T.J., Morgan C., Jackson,D., Boydell J., Murray R.M., Jones, P.B. (2012). Incidence of schizophrenia and other psychoses in England, 1950–2009: A systematic review and meta-analyses. PLoS One.7(3). doi:10.1371/journal.pone.0031660
World Health Organisation. (1974). Report of the International Pilot Study of Schizophrenia. Geneva.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Cultuursensitieve Zorg en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s